Bacteriën kunnen ongevoelig worden voor antibiotica (resistent). Een infectie met een resistente bacterie is vaak minder goed te behandelen. Daarom wordt in Nederland per bacteriesoort bijgehouden welk percentage resistent is tegen verschillende antibiotica. Ook wordt bijgehouden hoeveel antibiotica mensen en dieren elk jaar gebruiken. Want resistentie ontstaat vooral als mensen of dieren antibiotica verkeerd en te lang krijgen voorgeschreven.
De antibioticaresistentie is in Nederland nog steeds lager dan in andere Europese landen. Maar de afgelopen jaren, en ook weer in 2025, is een steeds groter deel van bepaalde bacteriën resistent geworden. Deze stijging is in heel Europa te zien. Het gaat onder andere om bacteriën die ernstige infecties bij patiënten kunnen veroorzaken. Maar ook veelvoorkomende infecties als een blaasontsteking. Door de stijging is de kans groter om een infectie te krijgen met een bacterie die niet reageert op de standaard voorgeschreven antibiotica.
Om erger te voorkomen wordt onderzocht welke extra maatregelen mogelijk zijn. Zo zal worden bekeken of bepaalde groepen patiënten vaker resistente bacteriën bij zich dragen. En zo ja, of zij eerder kunnen worden gevonden. Deze informatie helpt om mensen met ernstige infecties sneller de juiste behandeling te kunnen geven. En om te voorkomen dat resistente bacteriën zich verder verspreiden onder kwetsbare mensen, bijvoorbeeld in een ziekenhuis. Ook wordt onderzocht of de richtlijnen voor antibioticabehandeling moeten worden aangepast om juist gebruik van antibiotica verder te stimuleren.
Uiteraard blijven hygiënemaatregelen, zoals handen wassen, nodig om te voorkomen dat resistente bacteriën zich verspreiden. Ook blijft het noodzakelijk dat alle betrokken partijen samenwerken. Want resistente bacteriën komen niet alleen bij mensen, maar ook bij dieren, in voeding en in het milieu voor (one health-benadering).
In huisartsenpraktijken, ziekenhuizen en verpleeghuizen is in 2025 ongeveer evenveel antibiotica voorgeschreven als in 2024. Wel worden in ziekenhuizen meer antibiotica voorgeschreven dan in verpleeghuizen. Ook verschillen deze hoeveelheden binnen hetzelfde type zorginstelling.
In de Nederlandse veehouderij is het antibioticagebruik verder gedaald in 2025; na een flinke daling sinds 2009 stabiliseert de hoeveelheid de laatste jaren steeds meer. Ook de antibioticaresistentie bij dieren is gestabiliseerd, wat waarschijnlijk vooral komt door de daling in het gebruik.
Dit blijkt uit de jaarlijkse rapportage NethMap One Health 2026 (voorheen NethMap/MARAN). Hierin presenteren verschillende organisaties samen de gegevens over antibioticagebruik en antimicrobiële resistentie in Nederland in 2025, voor mensen en dieren. 
Samenwerking
NethMap One Health is tot stand gekomen door een samenwerking tussen de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB), het Centrum Infectieziektenbestrijding (CIb) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en Wageningen Bioveterinary Research (WBVR).
Helaas is het niet mogelijk om een hard copy exemplaar te bestellen, deze editie is uitsluitend online beschikbaar. Echter, hardcopy-exemplaren van eerdere NethMap-uitgaven tot en met 2023 kunnen nog wel besteld worden (zolang de voorraad strekt). Heeft u interesse in een oudere editie? Neem dan contact met ons op via het contactformulier.
De Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) is in 1996 opgericht op initiatief van de Vereniging voor Infectieziekten, de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie en de Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuisapothekers. De SWAB beoogt de kwaliteit van het antibioticagebruik in Nederland te optimaliseren teneinde een bijdrage te leveren aan de beheersing van resistentie-ontwikkeling en aan beperking van de kosten en andere negatieve effecten van antibioticagebruik.
Blijf op de hoogte →
In onze privacy statement leest u meer over ons cookiebeleid.